Më shum

    Leksiku popullor i agorafobisë

    Tek etimologjitë e Çabejt, gjej fjalën bajkush, që sipas tij “përdoret në Gjirokastër për një njeri që rri fshehur ose mënjanë.” Çabej e shpjegon këtë nga turqishtja baykuş “kukuvajkë”, duke shtuar se ka hyrë edhe në bullgarishten. Unë kam dëgjuar, nga nëna ime, me të njëjtin kuptim, shprehjen Bajo fshehuri – në përdorime të tipit je bërë si Bajo fshehurimbete brenda si Bajo fshehuri, të cilat me gjasë e krahasojnë sjelljen e dikujt me të një Bajoje, që rri “fshehur”.

    Shqipes nuk i mungojnë shprehjet frazeologjike me një emër të përveçëm njeriu: si e ëma e Zeqos (majë thanës)për mustaqet e Çeloska Çeçua biçakbir Selman i nënësku të dhëmb e ku të ther o xha Ymer (kjo duhet të jetë e Gjirokastrës), si gjyshi i Dokos (prapë e Gjirokastrës), si gomari i Hackos (prapë e Gjirokastrës), dridhe moj Bajame, dridhenë kohën e baba Qemos; ka plot të tilla, që jo gjithnjë u mbahet mend origjina, por që zakonisht janë kondensime rrëfenjash të shkurtra. Emri i përveçëm, ngase i pamotivuar, ka vetinë që t’ua shtojë edhe ekspresivitetin edhe idiomatizmin.

    Por Bajo fshehuri më lart m’u duk e afërt fonetikisht me këtë bajkush që sjell Çabej; mund të jetë edhe etimologji popullore.

    Për dikë që nuk del nga shtëpia, që preferon të rrijë brenda, Gjirokastra ka edhe brëndël, që vjen nga tema ndajfoljore brënda me prapashtesën -ël, e cila temë i përgjigjet prapashtesës -je të standardit, dhe është e toskërishtes jugore dhe e dialekteve arbëreshe të Italisë dhe të Greqisë (Xhuvani-Çabej, Prapashtesat e shqipes); mes shembujve të shumtë, po përmend heqëlë (për “sëmundje, e hequr”), veshëlë (“veshkë”), vdekëlë (“vdekje”), mbretëlë (për “mbretëreshë”), buzël(ë) “gushore (bebesh)”. Ajo l-ja në vend të j-së, që del edhe në fjalë të tilla si fal për fajval për vaj, është arkaike. Kuptimisht, kjo brëndël më vjen shumë bashkëkohore; siç dihet, gjirokastritët kanë qenë në pararojë edhe të çrregullimeve neurotike – si në këtë rast, të agorafobisë.

    P.S. Tani po më thonë, por e marr me rezervë, se Bajo fshehuri i referohej si shprehje Bajo Topullit, vëllait të Çerçiz Topullit, që nuk dilte në pazar, ngaqë kish frikë mos e vrisnin.

    Latest news

    Për nder të 28 Nëntorit, shqiptarët në Nju Jork brenda natës mbushin lagjet me flamurin kombëtar

    Shqiptarët të cilët jetojnë dhe veprojnë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës edhe një herë e kanë dëshmuar se janë më të bashkuar se...

    “Qyteti Muze i Beratit”, vendi i ruajtjes së traditës dhe lashtësisë shqiptare

    Nga ADEM LUSHAJ – Deçan – Kosovë Ruajtja e vlerave antike si, shtëpitë, kalldrëmet, rrugicat, pastaj Kalaja, Muzetë e shumta, Lumi “Osum”, ullishtat, “përsheshi me...

    3 Trajtime në shtëpi për të rinuar lëkurën e duarve!

    Duart tona kanë një lëkurë shumë të hollë dhe të ndjeshme. Pikërisht për këtë kërkojnë kujdes të veçantë. Disa faktorë mund ta rrënojnë lëkurën.Për...

    Stela e ushtarit ilir Bato nga Kaliqani i Istogut

    Stela e ushtarit ilir Bato nga Kaliqani i Istogut Nga: Haxhi MEHMETAJ, arkeolog Nga ky mbishkrim kuptojmë që kemi të bëjmë më një monument varri të...

    Related news

    Për nder të 28 Nëntorit, shqiptarët në Nju Jork brenda natës mbushin lagjet me flamurin kombëtar

    Shqiptarët të cilët jetojnë dhe veprojnë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës edhe një herë e kanë dëshmuar se janë më të bashkuar se...

    “Qyteti Muze i Beratit”, vendi i ruajtjes së traditës dhe lashtësisë shqiptare

    Nga ADEM LUSHAJ – Deçan – Kosovë Ruajtja e vlerave antike si, shtëpitë, kalldrëmet, rrugicat, pastaj Kalaja, Muzetë e shumta, Lumi “Osum”, ullishtat, “përsheshi me...

    3 Trajtime në shtëpi për të rinuar lëkurën e duarve!

    Duart tona kanë një lëkurë shumë të hollë dhe të ndjeshme. Pikërisht për këtë kërkojnë kujdes të veçantë. Disa faktorë mund ta rrënojnë lëkurën.Për...

    Stela e ushtarit ilir Bato nga Kaliqani i Istogut

    Stela e ushtarit ilir Bato nga Kaliqani i Istogut Nga: Haxhi MEHMETAJ, arkeolog Nga ky mbishkrim kuptojmë që kemi të bëjmë më një monument varri të...

    LEAVE A REPLY

    Please enter your comment!
    Please enter your name here